Quy hoạch giao thông Bắc Ninh: Cao tốc, vành đai, đường sắt và sân bay Gia Bình
Quy hoạch giao thông Bắc Ninh đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh với hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn, gồm hệ thống cao tốc, đường Vành đai 4, các tuyến đường sắt tốc độ cao và Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Sau khi tỉnh Bắc Ninh mới được hình thành, mạng lưới giao thông được tổ chức theo hướng liên kết Hà Nội – Bắc Ninh – Hải Phòng – Quảng Ninh – Lạng Sơn – Thái Nguyên, đồng thời hình thành các trục kết nối trực tiếp sân bay Gia Bình với Thủ đô và các trung tâm kinh tế lớn.
Quy hoạch giao thông Bắc Ninh mới nhất gồm những tuyến nào?
Theo phương hướng phát triển mạng lưới giao thông trong Quy hoạch tỉnh Bắc Ninh, hệ thống giao thông được tổ chức đồng bộ giữa đường bộ cao tốc, quốc lộ, đường tỉnh, đường sắt, hàng không và logistics.
Đối với đường bộ cao tốc, phương án quy hoạch hiện xác định các tuyến chính gồm:
- Cao tốc Bắc – Nam phía Đông, ký hiệu CT.01;
- Cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên, ký hiệu CT.07;
- Cao tốc Nội Bài – Bắc Ninh – Hạ Long, ký hiệu CT.09;
- Vành đai 4 – Vùng Thủ đô;
- tuyến cao tốc kết nối Hà Nội – Gia Bình;
- các tuyến vành đai mới trong định hướng dài hạn.
Trong đó, mạng lưới mới được tổ chức theo hướng tăng khả năng liên kết giữa khu vực sân bay Gia Bình, các khu công nghiệp, trung tâm logistics và hệ thống đô thị của tỉnh.
Cao tốc Bắc – Nam phía Đông qua Bắc Ninh
Cao tốc Bắc – Nam phía Đông, ký hiệu CT.01, là một trong những trục giao thông quốc gia quan trọng đi qua tỉnh Bắc Ninh.
Theo phương án phát triển mạng lưới giao thông tỉnh, đoạn qua Bắc Ninh được định hướng hoàn thiện theo quy mô cao tốc từ 6 đến 8 làn xe, tùy đoạn tuyến.
Tuyến này tạo trục kết nối xuyên suốt theo hướng Bắc – Nam và liên kết trực tiếp Bắc Ninh với Hà Nội, Bắc Giang cũ và Lạng Sơn.
Đối với không gian đô thị của Bắc Ninh, CT.01 cũng là một trong những tuyến có vai trò dẫn hướng phát triển đô thị, công nghiệp và dịch vụ tại nhiều khu vực.
Cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên qua Bắc Ninh
Tuyến cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên, CT.07 tiếp tục được xác định trong mạng lưới giao thông của tỉnh.
Theo phương án quy hoạch giao thông được công bố, tuyến đi qua khu vực từ xã Văn Môn đến xã Tam Giang trên địa bàn Bắc Ninh.
Quy mô định hướng của tuyến khoảng 6 làn xe trong phương án phát triển mạng lưới giao thông tỉnh.
Đây là tuyến quan trọng kết nối Bắc Ninh với phía Bắc Hà Nội và Thái Nguyên, đồng thời tạo liên kết với hệ thống công nghiệp phía Tây của tỉnh.
Cao tốc Nội Bài – Bắc Ninh – Hạ Long
Một trục giao thông quan trọng khác là Cao tốc Nội Bài – Bắc Ninh – Hạ Long, CT.09.
Theo phương án quy hoạch tỉnh, đoạn tuyến trên địa bàn Bắc Ninh được định hướng quy mô khoảng 6 làn xe cao tốc.
Tuyến có vai trò liên kết:
- khu vực Nội Bài;
- Bắc Ninh;
- Hải Phòng;
- Quảng Ninh;
- hệ thống cảng biển và logistics phía Đông.
Đặc biệt, khi Cảng hàng không quốc tế Gia Bình được hình thành, các tuyến cao tốc phía Đông càng có vai trò lớn trong việc kết nối hàng không với cảng biển Hải Phòng – Quảng Ninh.
Cao tốc Hà Nội – Gia Bình trở thành trục giao thông mới
Một trong những dự án quan trọng nhất trong quy hoạch giao thông Bắc Ninh hiện nay là tuyến đường kết nối trực tiếp Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội.
Theo thông tin của Chính phủ, tuyến kết nối Hà Nội – Gia Bình có tổng chiều dài khoảng 37–41 km, tùy cách tính theo các đoạn của dự án. Đoạn qua địa bàn Bắc Ninh dài khoảng 27,7 km.
Đoạn tuyến trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh được thiết kế với:
- mặt cắt ngang khoảng 120 m;
- cao tốc chính 10 làn xe;
- vận tốc thiết kế khoảng 120 km/h;
- hệ thống đường bên;
- nhiều nút giao liên thông và công trình cầu.
Đến tháng 7/2026, dự án đoạn qua Bắc Ninh đã triển khai thi công và địa phương tiếp tục đẩy nhanh giải phóng mặt bằng.
Đây được xác định là tuyến kết nối trực tiếp và quan trọng để đưa sân bay Gia Bình vào khai thác đồng bộ.
Tuyến Gia Bình – Hải Phòng và hướng kết nối Quảng Ninh
Ngoài tuyến về Hà Nội, hệ thống giao thông quanh sân bay Gia Bình còn được định hướng kết nối về phía Hải Phòng và Quảng Ninh.
Theo thông tin Chính phủ công bố tháng 3/2026, tuyến Gia Bình – Hải Phòng, khu vực cảng Lạch Huyện có chiều dài dự kiến khoảng 75–80 km.
Tại thời điểm công bố, tuyến này chưa triển khai đầu tư.
Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng cũng đã đề cập việc nghiên cứu bổ sung tuyến cao tốc kết nối sân bay Gia Bình với Quảng Ninh nhằm hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng.
Do đây là nội dung đang trong quá trình nghiên cứu, chưa nên coi tuyến kết nối Gia Bình – Quảng Ninh là dự án đã hoàn chỉnh thủ tục đầu tư.
Vành đai 4 – Vùng Thủ đô qua Bắc Ninh
Đường Vành đai 4 – Vùng Thủ đô Hà Nội là một trong những dự án giao thông quốc gia lớn nhất có đoạn đi qua Bắc Ninh.
Toàn tuyến Vành đai 4 dài khoảng 112,8 km, đi qua:
- Hà Nội;
- Hưng Yên;
- Bắc Ninh.
Theo thông tin công bố của tỉnh, đoạn liên quan Bắc Ninh có tổng chiều dài khoảng 35,3 km.
Trong đó:
- khoảng 25,6 km là tuyến Vành đai 4;
- khoảng 9,7 km là tuyến nối từ Vành đai 4 tới cao tốc Nội Bài – Hạ Long.
Bắc Ninh được giao thực hiện các dự án thành phần liên quan đến:
- bồi thường;
- hỗ trợ;
- tái định cư;
- xây dựng đường song hành.
Tiến độ Vành đai 4 tại Bắc Ninh
Trong năm 2026, Vành đai 4 tiếp tục là một trong những công trình giao thông trọng điểm được Chính phủ và tỉnh Bắc Ninh tập trung triển khai.
Theo thông tin kiểm tra công trường tháng 5/2026, công tác giải phóng mặt bằng đoạn qua Bắc Ninh đã đạt mức rất cao, khoảng 99,5% tại thời điểm báo cáo.
Theo kế hoạch chung, tuyến Vành đai 4 được định hướng đưa vào khai thác từ năm 2027.
Vành đai 4 có vai trò kết nối các tuyến cao tốc, mở rộng không gian đô thị và tạo hành lang công nghiệp – logistics quanh vùng Thủ đô.
Quy hoạch Vành đai 4.5 và Vành đai 5
Ngoài Vành đai 4, phương án phát triển mạng lưới giao thông tỉnh còn đề cập các tuyến vành đai mới trong dài hạn.
Theo phụ lục phương án giao thông, Bắc Ninh nghiên cứu Vành đai 4.5 trên cơ sở điều chỉnh một phần định hướng Vành đai 5 trước đây.
Tuyến được định hướng kết nối các khu vực từ phía Đông tỉnh qua Hoàng Vân, Hợp Thịnh và kết nối với hệ thống cao tốc hiện hữu.
Bên cạnh đó, Vành đai 5 tiếp tục được nghiên cứu như một tuyến cao tốc liên vùng, kết nối Bắc Ninh với Hải Phòng và Thái Nguyên.
Đây là các định hướng quy hoạch dài hạn, vì vậy cần phân biệt với Vành đai 4 hiện đang được triển khai xây dựng.
Quy hoạch đường sắt Bắc Ninh
Đường sắt là một cấu phần quan trọng trong hệ thống giao thông Bắc Ninh giai đoạn mới.
Theo định hướng quy hoạch tỉnh, hệ thống đường sắt được phát triển theo mô hình kết nối:
tuyến đường sắt – nhà ga – ICD – trung tâm logistics – khu công nghiệp.
Các tuyến đáng chú ý liên quan đến Bắc Ninh gồm:
- đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng;
- đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh;
- các tuyến đường sắt đô thị kết nối Hà Nội với Bắc Ninh;
- hệ thống đường sắt kết nối sân bay Gia Bình.
Định hướng này cho thấy giao thông đường sắt được đặt trong mối liên hệ trực tiếp với sân bay, khu công nghiệp và logistics.
Đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh qua Bắc Ninh
Một dự án đường sắt đặc biệt đáng chú ý là tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh.
Theo văn bản của UBND tỉnh Bắc Ninh tháng 3/2026, đoạn tuyến qua Bắc Ninh được bố trí trong hành lang kết nối sân bay Gia Bình với Hà Nội và đoạn tiếp tục từ Gia Bình về Hải Phòng.
Tuyến đi qua các địa bàn:
- Thuận Thành;
- Mão Điền;
- Trạm Lộ;
- Gia Bình;
- Lâm Thao;
- Lương Tài.
Điểm đầu đoạn qua tỉnh được xác định tại phường Trí Quả và điểm cuối tại xã Trung Kênh.
Theo văn bản này, hướng tuyến phù hợp với các Quy hoạch phân khu đô thị phía Nam sông Đuống đã được phê duyệt.
Ga Lâm Thao – Gia Bình
Trong tháng 6/2026, Bắc Ninh đã công bố một bước triển khai cụ thể của tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh.
Ngày 15/6/2026, cơ quan có thẩm quyền ban hành Quyết định số 1236/QĐ-UBND chấp thuận quy hoạch tổng mặt bằng Ga Lâm Thao – Gia Bình.
Ngày 16/6/2026, UBND xã Lâm Thao ban hành Thông báo số 46/TB-UBND công bố công khai quy hoạch tổng mặt bằng nhà ga.
Đây là một bước cụ thể hóa quan trọng đối với hệ thống đường sắt kết nối khu vực sân bay Gia Bình.
Gia Bình được định hướng thành đầu mối giao thông đa phương thức
Quy hoạch giao thông mới không xem sân bay Gia Bình là một công trình hàng không độc lập.
Theo định hướng của tỉnh, khu vực Gia Bình – Quế Võ – Kép được nghiên cứu phát triển thành không gian logistics có khả năng kết nối:
- đường hàng không;
- đường bộ;
- đường sắt;
- đường thủy;
- khu công nghiệp;
- cảng cạn.
Mô hình này nhằm tăng khả năng trung chuyển hàng hóa giữa các khu sản xuất của Bắc Ninh với Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và thị trường quốc tế.
Quy hoạch Cảng hàng không quốc tế Gia Bình
Cảng hàng không quốc tế Gia Bình là hạ tầng giao thông có quy mô lớn nhất đang được triển khai tại Bắc Ninh.
Ngày 11/12/2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 256/2025/QH15 về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình.
Ngày 31/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 71/NQ-CP để triển khai Nghị quyết của Quốc hội.
Dự án được xác định là sân bay lưỡng dụng, phục vụ hàng không dân dụng đồng thời đáp ứng yêu cầu an ninh – quốc phòng.
Quy mô sân bay Gia Bình
Theo Nghị quyết của Quốc hội và thông tin Chính phủ công bố, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình được đầu tư theo tiêu chuẩn:
Cấp 4F theo tiêu chuẩn ICAO.
Giai đoạn đến năm 2030, sân bay được thiết kế đáp ứng:
- khoảng 30 triệu hành khách/năm;
- khoảng 1,6 triệu tấn hàng hóa/năm.
Giai đoạn 2031–2050, dự kiến nâng công suất lên:
- khoảng 50 triệu hành khách/năm;
- khoảng 2,5 triệu tấn hàng hóa/năm.
Tổng vốn đầu tư dự án được Quốc hội thông qua ở mức khoảng 196.378 tỷ đồng.
Tiến độ sân bay Gia Bình
Dự án được chia thành hai giai đoạn lớn.
Giai đoạn 2025–2030
Giai đoạn đầu tiếp tục được chia thành:
Giai đoạn 1.1 từ 2025–2027: hoàn thành các công trình cần thiết để phục vụ Hội nghị Cấp cao APEC năm 2027.
Giai đoạn 1.2 từ 2026–2030: hoàn thành các công trình còn lại để sân bay vận hành đồng bộ với công suất khoảng 30 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.
Giai đoạn 2031–2050
Tiếp tục đầu tư để đạt công suất khoảng 50 triệu hành khách và 2,5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.
Sân bay Gia Bình kết nối với những tuyến giao thông nào?
Theo thông tin Chính phủ công bố, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình được định hướng kết nối với nhiều tuyến giao thông chiến lược.
Các tuyến chính gồm:
- cao tốc Hà Nội – Gia Bình;
- tuyến Gia Bình – Hải Phòng;
- Vành đai 4 – Vùng Thủ đô;
- đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh;
- đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng;
- các tuyến đường sắt đô thị kết nối Hà Nội;
- hệ thống giao thông thủy được nghiên cứu bổ sung.
Như vậy, Gia Bình được định hướng không chỉ là sân bay mà là một đầu mối giao thông liên vùng lớn.
Vai trò của sân bay Gia Bình với quy hoạch Bắc Ninh
Việc hình thành Cảng hàng không quốc tế Gia Bình làm thay đổi đáng kể cấu trúc giao thông và phát triển đô thị của tỉnh.
Theo Nghị quyết 71/NQ-CP, sân bay được định hướng trở thành:
- sân bay thông minh;
- sân bay xanh;
- cửa ngõ hàng không của miền Bắc;
- trung tâm trung chuyển hành khách và hàng hóa;
- cơ sở bảo dưỡng, sửa chữa và đại tu máy bay;
- hạ tầng phục vụ các sự kiện đối ngoại quan trọng.
Dự án cũng được xác định có vai trò hỗ trợ Cảng hàng không quốc tế Nội Bài và tạo động lực tăng trưởng mới ở phía Đông Hà Nội.
Giao thông Bắc Ninh phát triển theo mô hình TOD
Một nội dung đáng chú ý trong định hướng quy hoạch mới là phát triển đô thị theo giao thông công cộng TOD – Transit Oriented Development.
Các khu vực ưu tiên hình thành mô hình TOD gồm:
- khu vực ga đường sắt;
- các tuyến đường sắt tốc độ cao;
- khu vực sân bay;
- các tuyến cao tốc;
- đường vành đai;
- trung tâm logistics.
Mục tiêu là khai thác hiệu quả quỹ đất xung quanh các đầu mối giao thông lớn, đồng thời hình thành các trung tâm thương mại, dịch vụ và đô thị mới.
Mạng lưới giao thông tạo cấu trúc phát triển mới cho Bắc Ninh
Sự xuất hiện đồng thời của Vành đai 4, tuyến Hà Nội – Gia Bình, sân bay Gia Bình và đường sắt tốc độ cao đang tạo ra một cấu trúc giao thông hoàn toàn mới cho Bắc Ninh.
Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào các tuyến quốc lộ truyền thống, tỉnh đang hình thành mạng lưới liên kết nhiều tầng giữa:
- cao tốc;
- vành đai;
- đường sắt;
- hàng không;
- logistics;
- đường thủy.
Đặc biệt, các hành lang giao thông mới đang mở rộng không gian phát triển về phía Nam sông Đuống và khu vực Gia Bình – Lương Tài, đồng thời tăng kết nối giữa Bắc Ninh với Hà Nội, Hải Phòng và Quảng Ninh.
Kết luận
Quy hoạch giao thông Bắc Ninh đang được tổ chức lại theo hướng hình thành mạng lưới giao thông liên vùng, đa phương thức và gắn trực tiếp với các cực phát triển đô thị – công nghiệp – logistics.
Đối với đường bộ, các tuyến quan trọng gồm CT.01, CT.07, CT.09, Vành đai 4 và tuyến cao tốc kết nối Hà Nội – Gia Bình. Trong đó, đoạn tuyến kết nối sân bay Gia Bình qua địa bàn Bắc Ninh dài khoảng 27,7 km, quy mô cao tốc chính 10 làn xe và mặt cắt ngang khoảng 120 m.
Đối với đường sắt, nổi bật là tuyến Hà Nội – Quảng Ninh, các kết nối với tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng và hệ thống đường sắt đô thị. Quy hoạch tổng mặt bằng Ga Lâm Thao – Gia Bình đã được chấp thuận trong tháng 6/2026.
Đặc biệt, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 256/2025/QH15, với quy mô sân bay cấp 4F, công suất khoảng 30 triệu hành khách/năm đến năm 2030 và khoảng 50 triệu hành khách/năm vào giai đoạn đến năm 2050.
Khi các công trình này được hoàn thiện đồng bộ, Bắc Ninh sẽ có hệ thống giao thông kết nối trực tiếp với Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Lạng Sơn, Thái Nguyên và các đầu mối logistics quan trọng của miền Bắc.
Nguồn tham khảo
Quốc hội – Nghị quyết số 256/2025/QH15 ngày 11/12/2025 về chủ trương đầu tư Cảng hàng không quốc tế Gia Bình:
https://vanban.chinhphu.vn/?classid=1&docid=216741&orggroupid=1&pageid=27160
Chính phủ – Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 31/3/2026 triển khai Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình:
https://chinhphu.vn/?classid=2&docid=217388&pageid=27160
Báo Chính phủ – Quy mô và tiến độ Cảng hàng không quốc tế Gia Bình:
https://baochinhphu.vn/tap-trung-nguon-luc-bao-dam-tien-do-chat-luong-du-an-cang-hang-khong-quoc-te-gia-binh-102260331233838096.htm
Báo Chính phủ – Tuyến kết nối sân bay Gia Bình với Hà Nội và hệ thống giao thông liên vùng:
https://baochinhphu.vn/quoc-hoi-thong-qua-nghi-quyet-ve-chu-truong-dau-tu-du-an-dau-tu-xay-dung-cang-hang-khong-quoc-te-gia-binh-102251211103916781.htm